Kontakty w trybie online (Skype, WhatsApp) – czy warto, czy jest potrzeba, jak zapisać je w ugodzie?
Rozwój technologii komunikacyjnych otworzył zupełnie nowe możliwości w utrzymywaniu więzi między rodzicami a dziećmi. Coraz częściej w sprawach rodzinnych pojawia się pytanie o to, czy kontakty na odległość — za pomocą komunikatorów takich jak Skype, WhatsApp czy inne aplikacje umożliwiające wideo-rozmowy — mogą zastąpić lub uzupełnić tradycyjne spotkania osobiste. Jeszcze dekadę temu takie rozwiązanie wydawało się nowinką, dziś bywa niezbędnym elementem orzeczeń sądowych czy ugód między rodzicami, szczególnie w sytuacjach, gdy fizyczne spotkania są z różnych względów utrudnione. Warto zastanowić się, kiedy takie kontakty mają sens, jakie mogą przynieść korzyści, a także jak je skutecznie uregulować w ugodzie sądowej lub porozumieniu rodzicielskim.
Kontakty online mogą być wyjątkowo potrzebne zwłaszcza wtedy, gdy rodzic mieszka w znacznej odległości od dziecka — w innym mieście, a tym bardziej w innym kraju. Koszty i czas potrzebny na dojazdy nie zawsze pozwalają na częste wizyty, a przecież więź emocjonalna wymaga regularnego podtrzymywania. Rozmowy wideo pozwalają dziecku zachować poczucie bliskości, a rodzicowi – uczestniczyć w codziennym życiu dziecka, chociażby poprzez wspólne rozmowy o szkole, o tym, jak minął dzień, czy choćby zwykłe życzenie „dobrej nocy”. Technologia pozwala także na współuczestniczenie w ważnych chwilach, takich jak urodziny, święta, wydarzenia szkolne, choćby w formie transmisji na żywo.
Takie rozwiązanie może okazać się nieocenione także w sytuacjach nadzwyczajnych, gdy kontakt osobisty nie jest możliwy z powodu choroby dziecka, kwarantanny czy nawet ograniczeń podróży wprowadzanych czasowo przez władze. Kontakty online bywają również przydatne w przypadku konfliktów rodzinnych, kiedy istnieje zagrożenie, że bezpieczny kontakt osobisty nie będzie możliwy – na przykład gdy rodzice są w ostrym sporze i nie potrafią jeszcze ustalić zasad odwiedzin w sposób niepowodujący napięć.
Warto jednak pamiętać, że kontakt online nie powinien zastępować osobistych spotkań w sposób trwały, jeśli nie ma ku temu wyjątkowych okoliczności. Spotkania w realnym świecie pozostają nieporównanie ważniejsze z punktu widzenia rozwoju emocjonalnego dziecka, dają mu większe poczucie bezpieczeństwa, a rodzicowi – szansę realnego uczestnictwa w wychowaniu. Kontakty przez Skype czy WhatsApp są w pewnym sensie protezą relacji i nie mogą w pełni jej zastąpić. Służą raczej jako uzupełnienie i wsparcie kontaktu osobistego, niż jego wyłączna forma.
Jeżeli rodzice zdecydują się w ugodzie lub porozumieniu rodzicielskim uregulować kontakty online, warto zrobić to możliwie precyzyjnie. Przede wszystkim należy wskazać częstotliwość takich rozmów, ich minimalną długość oraz ustalić, kto inicjuje połączenie. Warto wpisać, w jakich godzinach takie kontakty mają się odbywać, by nie zakłócały rytmu dnia dziecka – jego nauki, wypoczynku czy zajęć dodatkowych. Bardzo istotne jest także wskazanie, czy rozmowy mogą się odbywać w obecności drugiego rodzica, i w jaki sposób zagwarantować dziecku swobodę wypowiedzi. Czasem w ugodzie warto wprost zapisać, że kontakt online nie zastępuje kontaktu osobistego, lecz ma go jedynie uzupełniać.
Jeżeli w grę wchodzi konieczność kontaktów nadzorowanych — np. z uwagi na wcześniejsze przemocowe zachowania jednego z rodziców — również rozmowy online powinny odbywać się w sposób kontrolowany. Można wtedy ustalić, że rodzic, u którego dziecko przebywa, będzie obecny w trakcie wideorozmowy albo że będzie miał obowiązek monitorowania przebiegu tej komunikacji. Takie zabezpieczenie jest szczególnie ważne, gdy istnieje ryzyko manipulacji emocjonalnej lub wywierania presji na dziecko.
Od strony technicznej dobrze jest opisać w ugodzie, z jakiego komunikatora strony będą korzystać, aby uniknąć nieporozumień. Jeśli dziecko ma ograniczony dostęp do sprzętu komputerowego lub telefonu, należy to również uwzględnić, by nie narażać go na stres związany z niedostępnością technologii. W przypadku dzieci młodszych warto przewidzieć wsparcie drugiego rodzica przy nawiązywaniu połączeń, tak aby dziecko nie musiało obsługiwać sprzętu samodzielnie.
W praktyce sądy coraz częściej akceptują wpisanie kontaktów online do ugód i wyroków, o ile jest to rozwiązanie służące dobru dziecka. Prawidłowo skonstruowana ugoda daje rodzicom ramy do współpracy, zmniejsza napięcia i ryzyko konfliktów, a jednocześnie pozwala dziecku utrzymywać więź emocjonalną z obojgiem rodziców. Technologia może być więc skutecznym narzędziem w budowaniu relacji po rozstaniu, ale tylko pod warunkiem, że jej użycie zostanie jasno i rozsądnie uregulowane.
Podsumowując, kontakty online mogą być niezwykle cennym rozwiązaniem uzupełniającym zwykłe spotkania, a w niektórych sytuacjach wręcz jedynym możliwym. Warto jednak pamiętać, by traktować je jako narzędzie wspierające relacje, a nie ich pełnoprawny substytut. Dobrze sformułowana ugoda pomoże rodzicom jasno określić zasady takich kontaktów, ograniczając spory i chroniąc dobro dziecka, które w każdej sytuacji powinno pozostać w centrum uwagi.
